Mateusz Brzostek | 7 maja 2014, 10:04

ADATA XPG 2800 2x 4 GB - po co nam szybkie pamięci?

W moje ręce wpadł zestaw „wyczynowych” pamięci ADATA XPG DDR-2800. Od paru lat zestaw pamięci nie jest już krytycznym elementem komputera entuzjasty. Kiedyś szybkie moduły DDR2 były narzędziem niezbędnym dla każdego, kto chciał mocno podkręcać procesor. Dzisiejsze platformy mają tyle mnożników pamięci i są tak tolerencyjne, że problemy z podkręcaniem czy kompatybilnością są naprawdę rzadko spowoowane pamięciami. Z kolei kontroler RAM zintegrowany z procesorem i szybkie, pojemne pamięci podręczne powodują, że prędkość RAM-u ma coraz mniejsze praktyczne znaczenie. Po co nam zatem takie ekskluzywne produkty jak seria XPG czy podobne moduły innych producentów?

Pierwsze, na co zwraca się uwagę przy wyborze pamięci, to pojemność i liczba modułów. Najpopularniejsze są 8-gigabajtowe zestawy dwóch modułów po 4 GB, ale można też kupić moduły 8 GB i 2 GB. Mniejsze odeszły w niepamięć.adata_kitModuł pamięci składa się z laminatu, pewnej liczby kości, opcjonalnego radiatora i elementu programowego - SPD. SPD jest mało istotne, bo jak wspomniałem, bardzo rzadko zdarzają się problemy z kompatybilnością. Na wybór laminatu czy liczby kości nie mamy wpływu, bo te informacje są na ogół niedostępne. I tak element nieistotny dla wydajności, radiator, staje się często drugim po cenie powodem żeby wybrać ten czy inny zestaw.adata_black_orangeModuły XPG są atrakcyjne pod tym względem – dobrze wyglądają na czarnych topowych płytach z żółtymi, czerwonymi i pomarańczowymi elementami (może z wyjątkiem czarno-niebieskich, ale w tych kolorach są tylko płyty MSI z niższej półki).adata_black_red

Radiator spełnia tu wyłącznie funkcje kosmetyczne, no i nieco chroni moduł przed uszkodzeniami mechanicznymi. Typowe moduły nie wymagają chłodzenia do poprawnej pracy. Z kolei przy ekstremalnym podkręcaniu radiatory wręcz przeszkadzają, głównie dlatego, że (z nielicznymi wyjątkami, np. Corsair Dominator) są niedbale zamocowane przy użyciu różnych klejących taśm o niskiej przewodności cieplnej.adata_labelZestaw ADATA XPG DDR-2800 2× 4 GB pracuje domyślnie z opóźnieniami 12-14-14-36. Dlaczego takie długie? Łatwo policzyć, że przy 1400 mln cykli na sekundę opóźnienie CL12 trwa 8,57 ns, czyli mniej, niż CL7 w pamięci DDR-1333 (10,5 ns). Czas dostępu do komórki pamięci nie daje się już dużo bardziej skrócić, ale wyższe taktowanie pozwala uzyskać wyższą przepustowość.

Moduł modułowi nierówny

ADATA XPG 2800 są zbudowane z kości Hynix MFR o gęstości 4 Gb. Dlaczego to ma znaczenie?adata_ic

Zacznijmy od początku... najważniejszą cechą kości pamięci jest gęstość, czyli pojemność kości podawana w gigabitach¹ (nie gigabajtach). Można spotkać w czterech gęstościach: 512 Mb, 1 Gb, 2 Gb i 4 Gb. Pierwszej już się nie produkuje, druga występuje głównie w starszych modułach, dwie ostatnie są używane w większości dostępnych zestawów do pecetów. W serwerach stosuje się też kości 8 Gb i 16Gb, ale mają one dwa lub cztery krzemowe jądra w jednej obudowie i nie trafią do domowych komputerów. Gęstość określa, jaki moduł pamięci można zbudować z danych kości. Na przykład zapełnienie modułu szesnastoma 1-gigabitowymi kośćmi daje 2 gigabajty. Popularne moduły 4 GB mogą być zbudowane z ośmiu kości 4 Gb albo szesnastu kości 2 Gb; moduł 8 GB musi mieć 16 kości 4-gigabitowych.

Osiem połączonych równolegle 8-bitowych kości zajmuje jedną 64-bitową magistralę pamięci (8 × 8 bitów = 64 bity), czyli jeden kanał. Jeśli w jednym kanale jest potrzebna większa pojemność pamięci, są one zorganizowane w szeregi. Ponieważ jeden szereg zajmuje całą magistralę, kontroler pamięci może mieć dostęp tylko do jednego szeregu na raz. Żeby szereg był dostępny, musi zostać aktywowany, co powoduje, że na dane z nieaktywnego szeregu kontroler musi poczekać trochę dłużej, co przynosi pewną niewielką stratę wydajności. Za to kontroler pamięci nie musi czekać, aż dany szereg wykona do końca zleconą operację – w trakcie oczekiwania na pobranie zawartości komórek pamięci kontroler może aktywować kolejny szereg i wydać kolejne polecenie.

Dzięki takiej „wielowątkowości” w dostępie do pamięci wydajność pamięci może zasadniczo wzrosnąć, co oczywiście zależy od aplikacji, systemu operacyjnego i sprawności kontrolera pamięci. Efekt jest taki, że dwuszeregowe moduły (czyli w DDR3 – dwustronne) są po prostu wydajniejsze. Wzrost wydajności nie jest darmowy: dwa szeregi stanowią większe obciążenie elektryczne, niż jeden. Trudniej utrzymać wysoką jakość sygnału, jeśli w kanale pamięci jest więcej niż jeden szereg. Dlatego najlepiej podkręca się pamięć, jeśli zainstalujemy jeden jednostronny moduł na kanał. Jeden dwustronny moduł albo dwa jednostronne będą się na ogół podkręcać nieco gorzej, a wszystkie sloty obsadzone dwustronnymi modułami – najgorzej, ale zapewnią najwyższą wydajność.

Naturalnie takie „wyczynowe” moduły jak ADATA XPG 2800 buduje się w najbardziej podatnej na podkręcanie konfiguracji, czyli jednostronnej. Takie pamięci nie pobiją rekordów wydajności w niektórych benchmarkach, ale mają szanse pobić rekordy taktowania.

Dwustronne są szybsze, ale o ile?

Różnica jest zauważalna w benchmarkach i testach syntetycznych, ale na codzień – absolutnie nie. Oczywiście niektóre pamięci służą właśnie do benchmarków i do podkręcania – każdy, kto się tym interesuje powinien znać specyfikę modułów RAM o różnych organizacjach.

Przetestowałem szybko dwie konfiguracje: dwa dwustronne moduły kontra dwa jednostronne moduły; obie pary o takiej samej pojemności, takim samym taktowaniu i takich samych opóźnieniach:ranks_perf

Moduły dwustronne są w SuperPI wyraźnie szybsze, test pamięci w AIDA64 też wykazuje różnice... tylko że w SuperPI różnica poniżej 1,5% jest już istotna; w codziennym użytkowaniu żadna aplikacja nie jest tak czuła na wydajność podsystemu pamięci, a nawet gdyby była, to użytkownik nie zauważy różnicy.

Jeśłi spojrzycie na pełne zrzuty ekranu w galerii, zauważycie, że nie wszystkie parametry były ustawione dokładnie tak samo: opóźnienie tRFC było dwukrotnie wyższe w modułach jednostronnych. tRFC to czas, jaki kontroler pamięci musi czekać na odświeżenie zawartości banku pamięci; kości o większej pojemności mają po prostu więcej komórek pamięci i dłużej odświeżają swoją zawartość. Wpływ tRFC na wydajność jest jeszcze mniejszy, niż różnice między jedno- a dwustronnymi modułami, więc jest istotny dopiero w pościgu za rekordami.

Pamięci o tak wysokim taktowaniu jak XPG 2800 korzystają z półautomatycznego podkręcania, bo specyfikacja JEDEC nie przewiduje automatycznej konfiguracji takich prędkości. BIOS płyty głównej musi umieć sobie poradzić z profilem XMP i dobrać parametry nieokreślone przez XMP. Na mojej płycie Gigabyte Z87A-OC pamięci wystartowały bez problemu, od razu z pożądaną prędkością; na większości płyt ze średniej i wyższej półki powinno być podobnie.

Producenci takich szybkich pamięci na ogół udostępniają listę płyt oficjalnie kompatybilnych z danym zestawem RAM. Jeśli Twojej płyty nie ma na liście, to nie znaczy, że będą jakieś problemy: po prostu producent nie przetestował takiej konfiguracji i może nie uznać reklamacji, jeśli nie uda ci się osiągnąć pożądanych parametrów.

Maksymalne taktowanie, jakie udało mi się osiągnąć w temperaturze pokojowej wyniosło 1520 MHz (DDR-3040). Kości, z których buduje się moduły ADATA XPG są dość skrupulatnie sortowane; lepsze trafiają do jeszcze wyższych modeli (w tej samej serii są jeszcze zestawy DDR-2933, DDR-3000 i DDR-3100!).max_stock_timings

Wyższe taktowania nie były stabilne; musiałbym schłodzić procesor i samą pamięć do ujemnych temperatur, żeby wycisnąć coś więcej.

Czy takie pamięci mogą posłużyć do czegoś innego, niż podkręcania?

Poza krainą benchmarków i ścigania się w ligach podkręcania jest coś, co nigdy nie ma dość przepustowości pamięci: GPU wbudowane w procesor. Czy taka pamięć pomogłaby IGP? Raczej się to nie opłaci, bo zamiast dopłacać do RAM-u, można wydać pieniądze na samodzielną kartę graficzną. Ale przewidywania i domysły nie zastąpią prawdziwego testu – i tym właśnie zajmę się w następnym odcinku.

¹ – używam jednostek JEDEC, nie IEC. Gigabit oznacza tu 1024×1024×1024 bitów.

Komentarze
A. U. Mortis
7 maja 2014, 11:55
Posłużę się SC2 jako przykładem:
na integrze [haswell] przeskoczenie z 1600 do 2133 [nawet na dużo luźniejsych timingach] daje duży przyrost szybkości [z 60 do 80 fps czyli 33%]
z dedykowanym gpu przyrost jest mniejszy i ogólnie ogranicza się do momentów, gdy wiele się dzieje.. tym niemniej i tutaj kilka klatek/s więcej można wyciągnąć na samych pamięciach :)
no i system jakoś tak szybciej bryka.. : P
3
Tomsto100
7 maja 2014, 13:08
A. U. Mortis (2014.05.07, 11:55)
Posłużę się SC2 jako przykładem:
na integrze [haswell] przeskoczenie z 1600 do 2133 [nawet na dużo luźniejsych timingach] daje duży przyrost szybkości [z 60 do 80 fps czyli 33%]
z dedykowanym gpu przyrost jest mniejszy i ogólnie ogranicza się do momentów, gdy wiele się dzieje.. tym niemniej i tutaj kilka klatek/s więcej można wyciągnąć na samych pamięciach :)
no i system jakoś tak szybciej bryka.. : P

Przy dedykowanej karcie graficznej największy przyrost wydajności zapewnia raczej zbicie timingów, niż parcie w wyższe taktowanie ;)
Nie wiem jak to z integrą wygląda - próbowałeś zmniejszać timingi, choćby przy 1600Mhz?
0
Stjepan
7 maja 2014, 13:41
DDR4 będą jeszcze szybsze 4266MHz i więcej.
0
unknown_solider
7 maja 2014, 21:23
Wysokie trfc, 3d mark premiuje niskie wartosci, do ugrania jest nawet 4%.
0
*Konto usunięte*
7 maja 2014, 21:28
Z czystej ciekawości miło by było sprawdzić jak pamięci 1333MHz- 2800MHz mają wpływ na GT2/GT3/Kaverii
To, że dziś takie pamięci drogie nie znaczy, że za pół roku nie będą tanie.
Edytowane przez autora (2014.05.07, 21:30)
2
unknown_solider
7 maja 2014, 21:40
Mam dzialajace 2660 MHz powiem szczerze, ze chcialem sprawdzic, ale podejrzewam jakiegos bottlenecka w hd4600, albo nie umiem dobrac ustawien do testow, bo mi wyszlo ze wplyw taktowania pamieci jest dosc niewielki. W ogole to pseudogpu nie nadaje sie do testow, bo na standardowych ustawieniach jest za slabe, a po oc nie wiesz kiedy i czemu throttluje - testowalem przy taktach gpu 1750-1900 MHz
Edytowane przez autora (2014.05.07, 21:41)
0
*Konto usunięte*
8 maja 2014, 00:13
Możliwe...
... power limit, spowalniacz temperaturowy, priorytet turbo CPU....

Co do testu zgadza się http://anandtech.com/show/7583/adata-xpg-v...-121414-165-v/3
To samo ma Anand, ale na Kaverii testów dobrych jak na lekarstwo.
0
Relativy
8 maja 2014, 11:32
U mnie w Ivy ramy 2000 9-11-8-24 zamiast 1333 7-7-7-21 to wzrost wydajności grubo ponad 50% na IGP, ale z tego co widzę ciągnięcie ramu ponad 2000mhz przy stock 850mhz IGP nie daje już wiele. Natomiast po OC IGP to ramy nawet 2600 są za wolne.

I kolejna sprawa, chyba nie wspomniałem o parametrze Comand Rate. Przestawienie go z 1T na 2T, daje ogromną stratę wydajności ramu. W super PI 2000mhz 1T jest szybsze od 2600mhz 2T.
2
unknown_solider
8 maja 2014, 14:39
Kazdy benchmark zachowuje sie inaczej, nie ma ustawien idealnych. W grach bedziesz mial lepsze whyniki na 2t/2666 niz na 1t/2400. Przy dwoch kosciach nie ma potrzeby przechodzic na 2t, bo ma to niewielki wplyw na oc, na kontrolerze hsw praktycznie kazde kosci dzialaja na 1t. Przy obsadzeniu 4 slotow dopiero 2t ma sens.
0
A. U. Mortis
8 maja 2014, 15:40
Tomsto100 (2014.05.07, 13:08)
A. U. Mortis (2014.05.07, 11:55)
Posłużę się SC2 jako przykładem:
na integrze [haswell] przeskoczenie z 1600 do 2133 [nawet na dużo luźniejsych timingach] daje duży przyrost szybkości [z 60 do 80 fps czyli 33%]
z dedykowanym gpu przyrost jest mniejszy i ogólnie ogranicza się do momentów, gdy wiele się dzieje.. tym niemniej i tutaj kilka klatek/s więcej można wyciągnąć na samych pamięciach :)
no i system jakoś tak szybciej bryka.. : P

Przy dedykowanej karcie graficznej największy przyrost wydajności zapewnia raczej zbicie timingów, niż parcie w wyższe taktowanie ;)
Nie wiem jak to z integrą wygląda - próbowałeś zmniejszać timingi, choćby przy 1600Mhz?

Zbicie timingów też coś tam daje, ale ogólnie efekt jest mniejszy, niż przy podniesieniu taktowania. Mówię konkretnie o przypadku SC2. 2133C11 dawał lepsze wyniki, niż 1600C9 ; )

@up - u siebie też zauważyłem, że przestawienie na 2T daje duży spadek wydajności.
0
unknown_solider
8 maja 2014, 18:09
A co sie dziwic? Opson powyzej we wpisie przeliczal. 2133 cl11 ma mniejsze opoznienia niz 1600 cl9. Przepustowosc za to zalezy wylacznie od zegara.

Po forach szerzy sie jakas dziwna mitologia. Te parametry sa z soba poziazane, bezwgledna wartosc podaje sie w ms a nie w ilosci cykli zegara. 4266 cl20 beda bardzo przyzwoitymi koscmi, ale ludzie i tak beda pisac smuty o wysokich opoznieniach.
2
*Konto usunięte*
9 maja 2014, 07:59
unknown_solider (2014.05.08, 18:09)
A co sie dziwic? Opson powyzej we wpisie przeliczal. 2133 cl11 ma mniejsze opoznienia niz 1600 cl9. Przepustowosc za to zalezy wylacznie od zegara.

Po forach szerzy sie jakas dziwna mitologia. Te parametry sa z soba poziazane, bezwgledna wartosc podaje sie w ms a nie w ilosci cykli zegara. 4266 cl20 beda bardzo przyzwoitymi koscmi, ale ludzie i tak beda pisac smuty o wysokich opoznieniach.

Dokładnie tak jest.
Jaja zaczynają się robić kiedy opóźnienia rosną niewspółmiernie do opóźnień tak jak w pamięciach GPU, ale tam to większych różnic nie robi
0
HΛЯPΛGŌN
9 maja 2014, 09:38
Tylko do IGP.Reszta to bajera.
1
nadro-linux
9 maja 2014, 10:17
Pamięci dual rank, mają szczególne znaczenie w przypadku Kaveri. iGPU z modułami 2133 (Dual Rank) zapewnia u mnie taką samą wydajnością jak z modułami 2400 (Single Rank), w obydwu przypadkach pamięć działała w trybie dual channel. Na jednym z niemieckich portali jest test ukazujący podobne rezultaty DR vs SR, tak więc w przypadku modułów 2400 DR Kaveri dostaje niezłego kopa.
Edytowane przez autora (2014.05.09, 10:20)
2
sevae
9 maja 2014, 10:30
O ty... w najlepszym momencie przerwałeś tekst :P
1
chmielu1258
9 maja 2014, 10:48
Moje Corsairy nie chciały działać na 1866 nawet po poluzowaniu opóźnień. Więc dałem sobie spokój z MHz i teraz pracują 1600 MHz i 8-9-8-20 1T
1
goly
9 maja 2014, 10:59
nie da się ukryć że nawet dziś 4gb ddr2 styka do wszystkiego
zatrzymało to się lata temu
-2
Premislaus
9 maja 2014, 11:08
http://www.xbitlabs.com/articles/memory/di...swell-ddr3.html - tutaj jest ciekawy test. W każdym razie wszystko co jest czułe na podsystem pamięci, zyska na wysokich taktach. Z różnych testów zaobserwowałem, że wraz z wzrostem częstotliwości i przy okazji CL (niestety), obniżają się opóźnienia. Wydaje mi się, że chyba lepiej jest dopłacić do wyżej taktowanych pamięci albo podkręcić.

http://forum.pclab.pl/topic/844774-Czy-San...e-pami%C4%99ci/ - na forum też był ciekawy test.

goly (2014.05.09, 10:59)
nie da się ukryć że nawet dziś 4gb ddr2 styka do wszystkiego
zatrzymało to się lata temu


http://forum.pclab.pl/topic/959427-Dwa-rdz...-Najnowsze-gry/ - tutaj użytkownik pisze, że zmiana pamięci z ddr2 na ddr3 zauważalnie poprawia komfort rozgrywki.
Edytowane przez autora (2014.05.09, 11:11)
0
Django
9 maja 2014, 12:13
PO CO ?

ASK BILL GATES... HEHEHE
0
motiff
9 maja 2014, 12:20
Relativy (2014.05.08, 11:32)
U mnie w Ivy ramy 2000 9-11-8-24 zamiast 1333 7-7-7-21 to wzrost wydajności grubo ponad 50% na IGP, ale z tego co widzę ciągnięcie ramu ponad 2000mhz przy stock 850mhz IGP nie daje już wiele. Natomiast po OC IGP to ramy nawet 2600 są za wolne.

I kolejna sprawa, chyba nie wspomniałem o parametrze Comand Rate. Przestawienie go z 1T na 2T, daje ogromną stratę wydajności ramu. W super PI 2000mhz 1T jest szybsze od 2600mhz 2T.

Dobra teraz to wydajność integry rośnie od zegara, bo można to zestawić z dostosowaniem obecnych gpu do znacznie lepszych pamięci jak gddr5.
Z drugiej strony te pamięci są bardzo drogie i żrą prądu znacznie więcej, nie ma możliwości zastosować ich jako operacyjne, chyba, że do gierkowych prądożłopów.
Do cpu to zależy od aplikacji, które są wrażliwe na ipc pamięci a które na duże formaty i przepustowość, im lepszy kontroler, czyli mający poprawioną wydajność i pamięci o niższych latencjach, tym na ogół lepiej.
Edytowane przez autora (2014.05.09, 12:23)
0
*Konto usunięte*
9 maja 2014, 12:35
nadro-linux (2014.05.09, 10:17)
Pamięci dual rank, mają szczególne znaczenie w przypadku Kaveri. iGPU z modułami 2133 (Dual Rank) zapewnia u mnie taką samą wydajnością jak z modułami 2400 (Single Rank), w obydwu przypadkach pamięć działała w trybie dual channel. Na jednym z niemieckich portali jest test ukazujący podobne rezultaty DR vs SR, tak więc w przypadku modułów 2400 DR Kaveri dostaje niezłego kopa.


Nie ma to znaczenia dla iGPU GT2
DLatego jestem tak ciekaw kaverii
Edytowane przez autora (2014.05.09, 12:37)
0
HΛЯPΛGŌN
10 maja 2014, 10:10
Premislaus (2014.05.09, 11:08)
http://www.xbitlabs.com/articles/memory/di...swell-ddr3.html - tutaj jest ciekawy test. W każdym razie wszystko co jest czułe na podsystem pamięci, zyska na wysokich taktach. Z różnych testów zaobserwowałem, że wraz z wzrostem częstotliwości i przy okazji CL (niestety), obniżają się opóźnienia. Wydaje mi się, że chyba lepiej jest dopłacić do wyżej taktowanych pamięci albo podkręcić.

http://forum.pclab.pl/topic/844774-Czy-San...e-pami%C4%99ci/ - na forum też był ciekawy test.

goly (2014.05.09, 10:59)
nie da się ukryć że nawet dziś 4gb ddr2 styka do wszystkiego
zatrzymało to się lata temu


http://forum.pclab.pl/topic/959427-Dwa-rdz...-Najnowsze-gry/ - tutaj użytkownik pisze, że zmiana pamięci z ddr2 na ddr3 zauważalnie poprawia komfort rozgrywki.


Marginalne różnice.
0
Assassin
10 maja 2014, 10:52
Właśnie dziwiło mnie, dlaczego stare pamięci DDR3 miały tRFC na poziomie 80-100, a nowe - nierzadko grubo ponad 200. Wyjaśniło się.

Swoją drogą chętnie poczytałbym większy artykuł o wpływie taktowania pamięci na gry, ale z uwzględnieniem większej liczby konfiguracji (platforma Intel i AMD; 2, 4, 6 rdzeni; grafika Nvidii i AMD). W sieci łatwo znaleźć porównania dla Intela i5/i7 i dla APU AMD, ale w przypadku innych konfiguracji temat to terra incognita. Słyszałem opinie, że szybka pamięć potrafiła pomóc procesorom dwuwątkowym w 'walce' z narzutem sterownika.
Edytowane przez autora (2014.05.10, 10:53)
1
*Konto usunięte*
10 maja 2014, 11:15
To by było bardzo ciekawe, o ile pominiemy kwestię kontrolera to generalnie przepustowość nie powinna pomagać starszym procesorom w większym stopniu niż w mocniejszych...

Kwestia samego kontrolera. Zobacz jaka różna jest przepustowość AMD/Intel pamięci DDR3...
Edytowane przez autora (2014.05.10, 11:23)
0
Assassin
10 maja 2014, 17:48
Teoretycznie nie powinna, ale wiemy jak to jest w niektórych grach na niektórych konfiguracjach (porównania 2 rdzenie 4 GHz vs 4 rdzenie 2 GHz etc).

Oczywiście kontroler pamięci na AMD jest słaby, przy czym przepustowość skaluje się dość dobrze z przepustowością; po prostu trzeba więcej MHz i mniejszych opóźnień, żeby osiągnąć parametry takie same, jak na Intelu.
0
Zaloguj się, by móc komentować